Granvin kyrkje - Sideversjonshistorikk

Kjartan på 27. okt. 2020 kl. 13:10

2020-10-27T13:10:24Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 27. okt. 2020 kl. 13:10
Linje 1:		Linje 1:
	~~''Anne Marta Hoff''~~		{{historisk_artikkel}}

	==Bakgrunn==
			''Anne Marta Hoff, Ola Storsletten''

			===Bakgrunn===
	Granvinfjorden er ein av dei fjordarmane som skjær seg nordaustetter frå indre delen av Hardangerfjorden. Som mange andre stader på Vestlandet har det danna seg ein morene i fjordbotnen som skil fjorden frå eit vatn innafor, og på denne morenen har bygda Granvin vakse fram. Kyrkja i Granvin ligg på eit nes som stikk ut på austsida av Granvinvatnet. Første gongen kjeldene nemner Granvin sokn er i 1306.<ref> DN II 82 – brevet gjeld ei semje mellom bispen Arne og fru Katarina Ivarsdotter av Logalo</ref> Mellomalderkyrkja i Granvin var ei stavkyrkje som etterkvart fekk tømra utvidingar. Etter at kyrkja vart seld til private eigarar i 1723, vart ho rivi, og dei nye eigarane, Kristoffer Aamundsen Ødven og Sivert Gundersen, bygde ny tømmerkyrkje på same staden i 1726. Denne kyrkja vart ombygd i 1853. Kyrkja var i privat eige til ho vart kjøpt attende av kyrkjelyden 23.5.1857.<ref> Hamre 1976, s. 40</ref>		Granvinfjorden er ein av dei fjordarmane som skjær seg nordaustetter frå indre delen av Hardangerfjorden. Som mange andre stader på Vestlandet har det danna seg ein morene i fjordbotnen som skil fjorden frå eit vatn innafor, og på denne morenen har bygda Granvin vakse fram. Kyrkja i Granvin ligg på eit nes som stikk ut på austsida av Granvinvatnet. Første gongen kjeldene nemner Granvin sokn er i 1306.<ref> DN II 82 – brevet gjeld ei semje mellom bispen Arne og fru Katarina Ivarsdotter av Logalo</ref> Mellomalderkyrkja i Granvin var ei stavkyrkje som etterkvart fekk tømra utvidingar. Etter at kyrkja vart seld til private eigarar i 1723, vart ho rivi, og dei nye eigarane, Kristoffer Aamundsen Ødven og Sivert Gundersen, bygde ny tømmerkyrkje på same staden i 1726. Denne kyrkja vart ombygd i 1853. Kyrkja var i privat eige til ho vart kjøpt attende av kyrkjelyden 23.5.1857.<ref> Hamre 1976, s. 40</ref>

Elisabeth: /* {{Åpen|Lysstell}} */

2020-10-17T16:05:11Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 17. okt. 2020 kl. 16:05
Linje 313:		Linje 313:
	Tinn kanne, tidlegare fornikla, dette er avslite. Amforaforma korpus, svungen hank og hellekant med lok. På framsida av korpus inngravert ornament med skriftfelt og blomedekor. Høgde 29 cm ved knoppen på loket, breidde nebb – hank 16 cm.		Tinn kanne, tidlegare fornikla, dette er avslite. Amforaforma korpus, svungen hank og hellekant med lok. På framsida av korpus inngravert ornament med skriftfelt og blomedekor. Høgde 29 cm ved knoppen på loket, breidde nebb – hank 16 cm.

	====~~{{Åpen\|~~Lysstell}}====		====Lysstell====

Elisabeth: /* {{Lukket|Rituelle kar}} */

2020-10-17T16:04:37Z

@@ Linje 261: / Linje 261: @@
 Ei svart måla plate inndelt med enkel kross og med stiftar for oppheng av salmenummer heng i skipets nordaustre hjørne.
-===={{Lukket|Rituelle kar}}====
+====Rituelle kar====
 ====Parament====
 =====Altarduk=====

Kambestad: /* Inventar */

2012-08-20T12:49:32Z

Inventar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. aug. 2012 kl. 12:49
Linje 82:		Linje 82:
	''Måleri. ''Presteportrettet av Thomes Samuelsen Uro som no heng i Ulvik kyrkje, høyrde tidlegare til i Granvin. Det vart etter rekneskapen i 1662-64 av ”Sorenschrifueren och Mend, udlagt j stort contrafei med forgylte Rammer omkring som udi kirken til Zirat och prydelse schal vere indhengt, efftersom ded schal haffue Wered ded beste som war at bekome effter ad Ko. Mai. Resterende Schatter var betaldt”. Presten Uro døydde i 1667. Sjå Ulvik kyrkje.		''Måleri. ''Presteportrettet av Thomes Samuelsen Uro som no heng i Ulvik kyrkje, høyrde tidlegare til i Granvin. Det vart etter rekneskapen i 1662-64 av ”Sorenschrifueren och Mend, udlagt j stort contrafei med forgylte Rammer omkring som udi kirken til Zirat och prydelse schal vere indhengt, efftersom ded schal haffue Wered ded beste som war at bekome effter ad Ko. Mai. Resterende Schatter var betaldt”. Presten Uro døydde i 1667. Sjå Ulvik kyrkje.

	''Rituelle kar''		''Rituelle kar'' <br/>
	Teksten under dette avsnittet er berre synleg for {{Lukket\|innlogga brukarar}}.		Teksten under dette avsnittet er berre synleg for {{Lukket\|innlogga brukarar}}.

Kambestad: /* Inventar */

2012-08-20T12:49:03Z

Inventar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. aug. 2012 kl. 12:49
Linje 82:		Linje 82:
	''Måleri. ''Presteportrettet av Thomes Samuelsen Uro som no heng i Ulvik kyrkje, høyrde tidlegare til i Granvin. Det vart etter rekneskapen i 1662-64 av ”Sorenschrifueren och Mend, udlagt j stort contrafei med forgylte Rammer omkring som udi kirken til Zirat och prydelse schal vere indhengt, efftersom ded schal haffue Wered ded beste som war at bekome effter ad Ko. Mai. Resterende Schatter var betaldt”. Presten Uro døydde i 1667. Sjå Ulvik kyrkje.		''Måleri. ''Presteportrettet av Thomes Samuelsen Uro som no heng i Ulvik kyrkje, høyrde tidlegare til i Granvin. Det vart etter rekneskapen i 1662-64 av ”Sorenschrifueren och Mend, udlagt j stort contrafei med forgylte Rammer omkring som udi kirken til Zirat och prydelse schal vere indhengt, efftersom ded schal haffue Wered ded beste som war at bekome effter ad Ko. Mai. Resterende Schatter var betaldt”. Presten Uro døydde i 1667. Sjå Ulvik kyrkje.

	''Rituelle kar'' {{Lukket\|~~Se lukket del~~}}		''Rituelle kar''
			Teksten under dette avsnittet er berre synleg for {{Lukket\|innlogga brukarar}}.

Kambestad: /* {{Lukket|Rituelle kar}} */

2012-08-20T12:47:30Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. aug. 2012 kl. 12:47
Linje 82:		Linje 82:
	''Måleri. ''Presteportrettet av Thomes Samuelsen Uro som no heng i Ulvik kyrkje, høyrde tidlegare til i Granvin. Det vart etter rekneskapen i 1662-64 av ”Sorenschrifueren och Mend, udlagt j stort contrafei med forgylte Rammer omkring som udi kirken til Zirat och prydelse schal vere indhengt, efftersom ded schal haffue Wered ded beste som war at bekome effter ad Ko. Mai. Resterende Schatter var betaldt”. Presten Uro døydde i 1667. Sjå Ulvik kyrkje.		''Måleri. ''Presteportrettet av Thomes Samuelsen Uro som no heng i Ulvik kyrkje, høyrde tidlegare til i Granvin. Det vart etter rekneskapen i 1662-64 av ”Sorenschrifueren och Mend, udlagt j stort contrafei med forgylte Rammer omkring som udi kirken til Zirat och prydelse schal vere indhengt, efftersom ded schal haffue Wered ded beste som war at bekome effter ad Ko. Mai. Resterende Schatter var betaldt”. Presten Uro døydde i 1667. Sjå Ulvik kyrkje.

	~~====~~{{Lukket\|~~Rituelle kar~~}}~~====~~		''Rituelle kar'' {{Lukket\|Se lukket del}}

Kambestad: /* Rituelle kar */

2012-08-20T12:41:09Z

Rituelle kar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. aug. 2012 kl. 12:41
Linje 82:		Linje 82:
	''Måleri. ''Presteportrettet av Thomes Samuelsen Uro som no heng i Ulvik kyrkje, høyrde tidlegare til i Granvin. Det vart etter rekneskapen i 1662-64 av ”Sorenschrifueren och Mend, udlagt j stort contrafei med forgylte Rammer omkring som udi kirken til Zirat och prydelse schal vere indhengt, efftersom ded schal haffue Wered ded beste som war at bekome effter ad Ko. Mai. Resterende Schatter var betaldt”. Presten Uro døydde i 1667. Sjå Ulvik kyrkje.		''Måleri. ''Presteportrettet av Thomes Samuelsen Uro som no heng i Ulvik kyrkje, høyrde tidlegare til i Granvin. Det vart etter rekneskapen i 1662-64 av ”Sorenschrifueren och Mend, udlagt j stort contrafei med forgylte Rammer omkring som udi kirken til Zirat och prydelse schal vere indhengt, efftersom ded schal haffue Wered ded beste som war at bekome effter ad Ko. Mai. Resterende Schatter var betaldt”. Presten Uro døydde i 1667. Sjå Ulvik kyrkje.

	====Rituelle kar====		===={{Lukket\|Rituelle kar}}====

	~~=====Kalk og disk=====~~
	I 1656-58 hadde kyrkja ein kalk og ein disk av sølv. Kalken, som i utgangspunktet vog 17 lodd, var skada og vart omgjort i 1691, ved at ein la til 10 lodd. Etter inventarlista frå 1696 vog han 27 lodd. I tillegg er det då rekna opp ”j Liden ReiseKalch och en Liden Sølfsche paa 4 Lod, forærreit af Captein Tormølen”. Begge deler kan vera ei gåve. Sølvkalken finst enno, sjå under kyrkja frå 1726.
	~~=====Vinkanne=====~~
	~~I inventarlistene frå 1696, 1707 og 1720 vert det nemnt ei lita vinkanne av tinn. I 1707 vart det laga to treflasker som skulle brukast til å føra vin til kyrkja i.~~
	~~=====Oblatøskje=====~~
	Kyrkja kjøpte ei blekkøskje til oblatane i 1693-95, i inventarlista frå 1696 vert det også nemnt ei oblatøskje av sølv som vog fire lodd, ei gåve frå kaptein Tormølen. Dei same øskjene er nemnde i 1707, men i inventarlista frå 1720 er det komme enno ei oblatøskje av sølv. Om denne finst følgjande notis i rekneskapane: ”af SorenschriVeren Sing. Jesper Svartkop j Sølf æske til Ablaterne [...] Ao 1719”. Den siste oblatøskja er truleg den som finst i kyrkja framleis, sjå nedafor under kyrkja frå 1726.
	~~=====Dåpsfat=====~~
	~~Dåpsfatet er nemnt som eit ”Messingbechen i Funten” i den perioden som er dekt av skriftlege kjelder.~~
	~~=====Røykelseskar=====~~
	~~Eit røykelseskar er nemnt rekneskapen for 1659-61. Det er teke med i seinare inventarlister som eit gammalt røykelseskar.~~

	''Parament ''		''Parament ''

AnneMarta: /* Vegger */

2012-08-20T12:25:54Z

Vegger

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. aug. 2012 kl. 12:25
Linje 123:		Linje 123:
	Veggene i koret har same preg som veggene i skipet, og dei er lafta inn i austveggen i skipet. I nordveggen i koret har det tidlegare vore ei dør med eit kvadratisk vindauge over, desse er no attbygde.		Veggene i koret har same preg som veggene i skipet, og dei er lafta inn i austveggen i skipet. I nordveggen i koret har det tidlegare vore ei dør med eit kvadratisk vindauge over, desse er no attbygde.

	Veggene i våpenhuset er kledde med liggjande faspanel innvendes og er ikkje tilgjengelege. Gjennom vestveggen i skipet er det synlege laftehovud, men dette må vera laftehovuda frå det første våpenhuset som er omtalt i den nemnde synfaringa frå 1732. Sakristiet er truleg i bindingsverk frå kring 1926.~~<ref> DUMMYTEXT</ref>~~ Innvendes har sakristiet ståande faspanel.		Veggene i våpenhuset er kledde med liggjande faspanel innvendes og er ikkje tilgjengelege. Gjennom vestveggen i skipet er det synlege laftehovud, men dette må vera laftehovuda frå det første våpenhuset som er omtalt i den nemnde synfaringa frå 1732. Sakristiet er truleg i bindingsverk frå kring 1926. Innvendes har sakristiet ståande faspanel.

	Utvendes ber kyrkja preg av restaureringane i 1853 og 1911, med klassiserande listverk, inngangsparti og vindauge. Veggene er kledde utvendes med liggjande bord, dels breie, eldre, dels nyare, særleg i nedre del. Nede er veggene avslutta med vatnbord med staff, fas og rett side over pussa grunnmur. Indre og ytre hjørne er markerte med innkassingar av glatte bord.		Utvendes ber kyrkja preg av restaureringane i 1853 og 1911, med klassiserande listverk, inngangsparti og vindauge. Veggene er kledde utvendes med liggjande bord, dels breie, eldre, dels nyare, særleg i nedre del. Nede er veggene avslutta med vatnbord med staff, fas og rett side over pussa grunnmur. Indre og ytre hjørne er markerte med innkassingar av glatte bord.

AnneMarta: /* Parament */

2012-08-20T12:15:00Z

Parament

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. aug. 2012 kl. 12:15
Linje 274:		Linje 274:
	Teksten under avsnittet Rituelle kar vert berre vist for innlogga brukarar.		Teksten under avsnittet Rituelle kar vert berre vist for innlogga brukarar.
	====Parament====		====Parament====
	~~'''~~Altarduk ~~'''~~		=====Altarduk=====

	Det vert brukt ein ekstra ”dekkeduk” som dekkar sjølve bordplata. Elles har kyrkja desse dukane:		Det vert brukt ein ekstra ”dekkeduk” som dekkar sjølve bordplata. Elles har kyrkja desse dukane:

Linje 282:		Linje 281:
	b) Linduk med 18, 2 cm brei bord i hardangersaum med krossar i diagonale ruter og med mykje bruk av stavar. Arbeidet er utført av Brita Spildo.		b) Linduk med 18, 2 cm brei bord i hardangersaum med krossar i diagonale ruter og med mykje bruk av stavar. Arbeidet er utført av Brita Spildo.

			=====Altarklede=====
	~~'''~~Altarklede~~'''~~

	Altarklede av raudt klede. Jaren bevart på sida mot altartavla, her er det svarte trådar både i renning og innslag i 5,3 cm breidde. Kledet er omgitt av gullknipling på tre sider, ikkje heilt bak på kortsidene. Sentralt framme er ein brodert bladkrans med monogram. Kledet er dels defekt, med ein del holer (møll?). Fôret er vekke, bortsett frå på baksida av broderiet. Monogram i bladkransen: Sal. M.N.S.T. / E.H.D.A., under bladkransen: ANNO. .1710.. Mål: 184 x 140 cm.		Altarklede av raudt klede. Jaren bevart på sida mot altartavla, her er det svarte trådar både i renning og innslag i 5,3 cm breidde. Kledet er omgitt av gullknipling på tre sider, ikkje heilt bak på kortsidene. Sentralt framme er ein brodert bladkrans med monogram. Kledet er dels defekt, med ein del holer (møll?). Fôret er vekke, bortsett frå på baksida av broderiet. Monogram i bladkransen: Sal. M.N.S.T. / E.H.D.A., under bladkransen: ANNO. .1710.. Mål: 184 x 140 cm.

	~~'''~~Messehaklar~~'''~~		=====Messehaklar=====

	Tidlegare messehakel. Bendixen nemner ”En gammel slidt messehagel med hætte[!], aaben baktil. Den har en bred, kostbar bord af guldgalloner, bølgeformet og inde i bugtningerne vifteformede figurer.”<ref> Bendixen s. 472 </ref> Hakelen finst ikkje lenger.		Tidlegare messehakel. Bendixen nemner ”En gammel slidt messehagel med hætte[!], aaben baktil. Den har en bred, kostbar bord af guldgalloner, bølgeformet og inde i bugtningerne vifteformede figurer.”<ref> Bendixen s. 472 </ref> Hakelen finst ikkje lenger.

Linje 299:		Linje 295:
	c) ''Kvit messehakel frå 1976''. Messehakelen er ei gåve frå bygdefolket. Ullsateng med applikasjon, stilkesting og gullband. Forsida har blågrøn stolpe avbroten av ein sirkel med kristogram i brysthøgd, ryggsida har gaffel-kross med brodert kjede på sidearmane. Lerretfôr i gult. Hakelen har opning med fire hekter på høgre skulder. Hakelen er merkt DNH og har innbrodert: Bygdegåve i høve jubileet for Granvin Kyrkja 1976. Forside 100 x 72 cm, ryggside 103 x 72 cm.		c) ''Kvit messehakel frå 1976''. Messehakelen er ei gåve frå bygdefolket. Ullsateng med applikasjon, stilkesting og gullband. Forsida har blågrøn stolpe avbroten av ein sirkel med kristogram i brysthøgd, ryggsida har gaffel-kross med brodert kjede på sidearmane. Lerretfôr i gult. Hakelen har opning med fire hekter på høgre skulder. Hakelen er merkt DNH og har innbrodert: Bygdegåve i høve jubileet for Granvin Kyrkja 1976. Forside 100 x 72 cm, ryggside 103 x 72 cm.

	~~'''~~Messeskjorter~~'''~~		=====Messeskjorter=====

	a) Eldre skjorte av tynn bomullslerret med holfald på ermene. Stor arm- og kroppsvidde. Kilar i hals og under armar.		a) Eldre skjorte av tynn bomullslerret med holfald på ermene. Stor arm- og kroppsvidde. Kilar i hals og under armar.
Linje 311:		Linje 307:
	e) Ny med berestykke. Syntetisk.		e) Ny med berestykke. Syntetisk.

	~~'''~~Preikestolklede~~'''~~		=====Preikestolklede=====

	a) ''Eldre preikestolklede''. Det bevart eit avlangt stykke kledde, truleg kant til handlista på preikestolen. Kledet er raudt og sydt saman av fleire delar. Det har ei takka bord etter eine langsida. Fôr av linlerret, også det i fleire stykke av ulike kvalitetar. Monogram og border av gullband, festa med gul silketråd. 10 metallhekter til oppheng i overkant. Monogram: SOL.H.H.S.W - E H D A / ANNO 1716. Renningen i bandet er i naturfarga silke, innslaget i naturfarga silke surra med metalltråd. Den sida som eventuelt har vendt mot sør er falma. Lengde 158, breidde 34 cm. ''Tilhøyrande antipendium'' til bokbrettet på preikestolen, tidleg 1700-tal, av same materialar som kledet ovafor. Tungeklipt kant utafor bandet på tre sider. Mål: 43 x 36 cm.		a) ''Eldre preikestolklede''. Det bevart eit avlangt stykke kledde, truleg kant til handlista på preikestolen. Kledet er raudt og sydt saman av fleire delar. Det har ei takka bord etter eine langsida. Fôr av linlerret, også det i fleire stykke av ulike kvalitetar. Monogram og border av gullband, festa med gul silketråd. 10 metallhekter til oppheng i overkant. Monogram: SOL.H.H.S.W - E H D A / ANNO 1716. Renningen i bandet er i naturfarga silke, innslaget i naturfarga silke surra med metalltråd. Den sida som eventuelt har vendt mot sør er falma. Lengde 158, breidde 34 cm. ''Tilhøyrande antipendium'' til bokbrettet på preikestolen, tidleg 1700-tal, av same materialar som kledet ovafor. Tungeklipt kant utafor bandet på tre sider. Mål: 43 x 36 cm.

AnneMarta: /* Rituelle kar */

2012-08-20T12:09:21Z

Rituelle kar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 20. aug. 2012 kl. 12:09
Linje 88:		Linje 88:
	=====Vinkanne=====		=====Vinkanne=====
	I inventarlistene frå 1696, 1707 og 1720 vert det nemnt ei lita vinkanne av tinn. I 1707 vart det laga to treflasker som skulle brukast til å føra vin til kyrkja i.		I inventarlistene frå 1696, 1707 og 1720 vert det nemnt ei lita vinkanne av tinn. I 1707 vart det laga to treflasker som skulle brukast til å føra vin til kyrkja i.
	* Oblatøskje. Kyrkja kjøpte ei blekkøskje til oblatane i 1693-95, i inventarlista frå 1696 vert det også nemnt ei oblatøskje av sølv som vog fire lodd, ei gåve frå kaptein Tormølen. Dei same øskjene er nemnde i 1707, men i inventarlista frå 1720 er det komme enno ei oblatøskje av sølv. Om denne finst følgjande notis i rekneskapane: ”af SorenschriVeren Sing. Jesper Svartkop j Sølf æske til Ablaterne [...] Ao 1719”. Den siste oblatøskja er truleg den som finst i kyrkja framleis, sjå nedafor under kyrkja frå 1726.		=====Oblatøskje=====
	* Dåpsfatet er nemnt som eit ”Messingbechen i Funten” i den perioden som er dekt av skriftlege kjelder.		Kyrkja kjøpte ei blekkøskje til oblatane i 1693-95, i inventarlista frå 1696 vert det også nemnt ei oblatøskje av sølv som vog fire lodd, ei gåve frå kaptein Tormølen. Dei same øskjene er nemnde i 1707, men i inventarlista frå 1720 er det komme enno ei oblatøskje av sølv. Om denne finst følgjande notis i rekneskapane: ”af SorenschriVeren Sing. Jesper Svartkop j Sølf æske til Ablaterne [...] Ao 1719”. Den siste oblatøskja er truleg den som finst i kyrkja framleis, sjå nedafor under kyrkja frå 1726.
	* Røykelseskar. Eit røykelseskar er nemnt rekneskapen for 1659-61. Det er teke med i seinare inventarlister som eit gammalt røykelseskar.		=====Dåpsfat=====
			Dåpsfatet er nemnt som eit ”Messingbechen i Funten” i den perioden som er dekt av skriftlege kjelder.
			=====Røykelseskar=====
			Eit røykelseskar er nemnt rekneskapen for 1659-61. Det er teke med i seinare inventarlister som eit gammalt røykelseskar.

	''Parament ''		''Parament ''