Undredal kyrkje - Sideversjonshistorikk

ElisabethA på 27. aug. 2025 kl. 08:25

2025-08-27T08:25:45Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 27. aug. 2025 kl. 08:25
Linje 1:		Linje 1:
	{{~~historisk_artikkel~~}}		{{historisk_artikkel_nett}}


	''Anne Marta Hoff, Elisabeth Andersen''		''Anne Marta Hoff, Elisabeth Andersen, 2012''

	===Bakgrunn===		===Bakgrunn===
Linje 400:		Linje 400:
	[[Kategori:Aurland kommune]]		[[Kategori:Aurland kommune]]
	[[Kategori:Sogn og Fjordane fylke]]		[[Kategori:Sogn og Fjordane fylke]]
	~~[[Kategori:KL (§ 17)]]~~
	[[Kategori:Før 1537]]		[[Kategori:Før 1537]]
	[[Kategori:Tre]]		[[Kategori:Tre]]
	[[Kategori:Langplan]]		[[Kategori:Langplan]]
	[[Kategori:Publiseringsår 2012]]		[[Kategori:Publiseringsår 2012]]

Kjartan på 19. feb. 2021 kl. 16:18

2021-02-19T16:18:15Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 19. feb. 2021 kl. 16:18
Linje 237:		Linje 237:

	==== Disk ====		==== Disk ====
	a) ''Disk'' i sølv frå same tid som kalken. Han er nemnd i inventarlistene frå 1686 "kalch och Disch af Sølv gansche liden 9 Lod ii quintin".<ref name="~~ftn1~~"> SAB stiftsamntmannens arikiv. Boks 1725 legg 3 <br/>		a) ''Disk'' i sølv frå same tid som kalken. Han er nemnd i inventarlistene frå 1686 "kalch och Disch af Sølv gansche liden 9 Lod ii quintin".<ref name="ftn15"> SAB stiftsamntmannens arikiv. Boks 1725 legg 3 <br/>
	</ref> Disken er enkel med to smale innrissa band parallelt innafor kanten og eit lite stempel, ein R med strek over, på randa. Diameter 9 cm.		</ref> Disken er enkel med to smale innrissa band parallelt innafor kanten og eit lite stempel, ein R med strek over, på randa. Diameter 9 cm.

Linje 269:		Linje 269:

	==== Lysekrone ====		==== Lysekrone ====
	Midt i skipet heng ei spesiell fem-arma lysekrone av utskore lindetre og med s-forma lysarmar av massing.<ref name="~~ftn2~~"> NIKU oppdragsrapport: Thierry Ford: “Undredal lysekrone, konservering rapport” 2003		Midt i skipet heng ei spesiell fem-arma lysekrone av utskore lindetre og med s-forma lysarmar av massing.<ref name="ftn16"> NIKU oppdragsrapport: Thierry Ford: “Undredal lysekrone, konservering rapport” 2003

	</ref> Krona er avslutta opp med ein naken kvinnefigur på ein liten klode med vengjer. Med den løfta høgre handa held ho eit atributt og toppen av eit segl som spenner seg ut bak ryggen og endar i folder framfor underlivet hennar og er hald fast ved venstre hofte med vestre hand. Det er gudinna for lukke, Fortuna. Ho står også for handel og sjøfart, og vert ofte vist med segl i hendene, som på denne lysekrona. Kloden kviler på laurbærkrans. Sentrum av krona er ei større kule dekt med nedoverretta laurbærblad og til denne er det festa fem naturalistisk framstilte hjortehovud med store øyre og horn. Lysarmane av massing er festa bak på nakken av hjortehovuda. Under laurbærkula er det festa perlerader og frå desse går det ut ein kongleliknande eller drueklaseforma knopp, dekt av begerblad i akantusform. Krona er måla i ulike gule og brune tonar, lys karnasjonsfarge, raudt, grønt og gull.		</ref> Krona er avslutta opp med ein naken kvinnefigur på ein liten klode med vengjer. Med den løfta høgre handa held ho eit atributt og toppen av eit segl som spenner seg ut bak ryggen og endar i folder framfor underlivet hennar og er hald fast ved venstre hofte med vestre hand. Det er gudinna for lukke, Fortuna. Ho står også for handel og sjøfart, og vert ofte vist med segl i hendene, som på denne lysekrona. Kloden kviler på laurbærkrans. Sentrum av krona er ei større kule dekt med nedoverretta laurbærblad og til denne er det festa fem naturalistisk framstilte hjortehovud med store øyre og horn. Lysarmane av massing er festa bak på nakken av hjortehovuda. Under laurbærkula er det festa perlerader og frå desse går det ut ein kongleliknande eller drueklaseforma knopp, dekt av begerblad i akantusform. Krona er måla i ulike gule og brune tonar, lys karnasjonsfarge, raudt, grønt og gull.

	Lysekrona er vanskeleg å datera fordi ho truleg er sett saman av delar med ulik alder og opphav. Den kan minne om ein type lysstell som vert kalla ''Leuchterweibchen ''eller ''Lüsterweibchen. ''Desse kjem frå det området som dekkjer sør-Tyskland, Østerike og Sveits.<ref name="~~ftn3~~"> NIKU rapport s. 4; Baxandall, M 1980, ''The Limewood Sculpture of Renaissance Germany, ''s. 102		Lysekrona er vanskeleg å datera fordi ho truleg er sett saman av delar med ulik alder og opphav. Den kan minne om ein type lysstell som vert kalla ''Leuchterweibchen ''eller ''Lüsterweibchen. ''Desse kjem frå det området som dekkjer sør-Tyskland, Østerike og Sveits.<ref name="ftn17"> NIKU rapport s. 4; Baxandall, M 1980, ''The Limewood Sculpture of Renaissance Germany, ''s. 102

	</ref> Dei hadde utskorne kvinnefigurar og horn sette saman. Figurane kunne vere religiøse figurar eller mytologiske figurar, som ofte vart valde på 1600-tallet. Slike lysekroner var populære fram mot 1800-tallet. Korleis krona kom til kyrkja veit ein ikkje. Den tidlegaste referansen til Lysekrona er frå 1824.<ref name="~~ftn4~~"> Bendixen, Undredal kirke i Sogn: 205		</ref> Dei hadde utskorne kvinnefigurar og horn sette saman. Figurane kunne vere religiøse figurar eller mytologiske figurar, som ofte vart valde på 1600-tallet. Slike lysekroner var populære fram mot 1800-tallet. Korleis krona kom til kyrkja veit ein ikkje. Den tidlegaste referansen til Lysekrona er frå 1824.<ref name="ftn18"> Bendixen, Undredal kirke i Sogn: 205

	</ref>		</ref>

Elisabeth: /* {{Lukket|Lysstell}} */

2020-11-04T14:20:51Z

@@ Linje 260: / Linje 260: @@
 I 1709 fekk kyrkja ein ny ''messehakel'' av raud fløyel med kross av gullgaluner. Ei opplysning om mellomfôr, lese som «teel» eller «trel», er usikker. Det kan vera denne messehakelen som framleis finst i kyrkja. Messehakelen har hovudstoff i glest voven raud plysj på lys botn og ein kross av smal, applikert metallknipling. Mangelfullt dokumentert.
-==={{Lukket|Lysstell}}===
+===Lysstell===
-Teksten under avsnittet Lysstell vert berre vist for innlogga brukarar.
 === Klokker ===

Elisabeth: /* {{Lukket|Rituelle kar}} */

2020-11-04T14:20:20Z

@@ Linje 229: / Linje 229: @@
 Den andre kneleskammelen er nyare og i ubehandla tre, oversida er trekt med skai som er festa med kraftig saum rundt øvre kant. Begge langsider har innrissa doble X-ar frå topp til botn.
-==={{Lukket|Rituelle kar}}===
+===Rituelle kar===
-Teksten under avsnittet Rituelle kar vert berre vist for innlogga brukarar.
 === Parament ===

Kjartan på 27. okt. 2020 kl. 15:08

2020-10-27T15:08:36Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 27. okt. 2020 kl. 15:08
Linje 9:		Linje 9:
	Det er bevart rekneskapar for Undredal kyrkje for tidsrommet 1667 – 1723. I denne perioden skjedde ein del viktige endringar med kyrkja. Magne Essen, som arbeidde med mange av kyrkjene i Sogn og i Hordaland, var i Undredal i 1667 -1669 saman med sine eigne folk. Dei skifte ut svillene under tømmerkoret. Koret vart skrudd opp og nye sviller lagt under og koret og skipet vart bundne saman med to lange «hessier», det same ordet som hesjer. Det vart då også lagt ein «døgtig» steinmur under både skip og kor.		Det er bevart rekneskapar for Undredal kyrkje for tidsrommet 1667 – 1723. I denne perioden skjedde ein del viktige endringar med kyrkja. Magne Essen, som arbeidde med mange av kyrkjene i Sogn og i Hordaland, var i Undredal i 1667 -1669 saman med sine eigne folk. Dei skifte ut svillene under tømmerkoret. Koret vart skrudd opp og nye sviller lagt under og koret og skipet vart bundne saman med to lange «hessier», det same ordet som hesjer. Det vart då også lagt ein «døgtig» steinmur under både skip og kor.

	== Bygningen ==		===Bygningen===
	Hovuddelen av skipet, det som no utgjer austre delen, er den opphavlege stavkyrkja. Vest for denne er det på eit tidspunkt oppført eit støpultårn med fire hjørnestavar. Dette er sekundært bygt inn i skipet som ei vestre forlenging i bindingsverk. I aust er det sekundært sett til eit tømra kor som er litt lægre enn skipet. Utafor forlenginga av skipet mot vest er det sett til eit våpenhus i bindingsverk. Heile kyrkja er bordkledd og kvitmåla utvendes.		Hovuddelen av skipet, det som no utgjer austre delen, er den opphavlege stavkyrkja. Vest for denne er det på eit tidspunkt oppført eit støpultårn med fire hjørnestavar. Dette er sekundært bygt inn i skipet som ei vestre forlenging i bindingsverk. I aust er det sekundært sett til eit tømra kor som er litt lægre enn skipet. Utafor forlenginga av skipet mot vest er det sett til eit våpenhus i bindingsverk. Heile kyrkja er bordkledd og kvitmåla utvendes.

Kjartan på 27. okt. 2020 kl. 15:08

2020-10-27T15:08:19Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 27. okt. 2020 kl. 15:08
Linje 2:		Linje 2:


	''Anne Marta Hoff, Elisabeth Andersen'''		''Anne Marta Hoff, Elisabeth Andersen''

	===Bakgrunn===		===Bakgrunn===

Kjartan på 27. okt. 2020 kl. 15:07

2020-10-27T15:07:58Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 27. okt. 2020 kl. 15:07
Linje 1:		Linje 1:
	{{~~Infoboks_uferdig_artikkel~~}}		{{historisk_artikkel}}


	''Anne Marta Hoff ''		''Anne Marta Hoff, Elisabeth Andersen'''

	''Elisabeth Andersen''

			===Bakgrunn===
	Undredal kyrkje er den minste stavkyrkja i landet som framleis er i bruk som soknekyrkje. Ytre sett står ho no fram som ei kvitkledd 1600-talskyrkje som ligg med høg grunnmur under koret i aust i vestskråninga eit stykke opp frå sjøen i den vesle fjordbygda i Aurland kommune. Dalen strekkjer seg oppetter, og vegen i dalbotnen møter riksvegen der han opnar seg mellom tunnellar til Flåm på den eine sida og Gudvangen på den andre.		Undredal kyrkje er den minste stavkyrkja i landet som framleis er i bruk som soknekyrkje. Ytre sett står ho no fram som ei kvitkledd 1600-talskyrkje som ligg med høg grunnmur under koret i aust i vestskråninga eit stykke opp frå sjøen i den vesle fjordbygda i Aurland kommune. Dalen strekkjer seg oppetter, og vegen i dalbotnen møter riksvegen der han opnar seg mellom tunnellar til Flåm på den eine sida og Gudvangen på den andre.

AnneMarta: /* {{Åpen|Lysstell}} */

2012-11-12T13:49:54Z

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. nov. 2012 kl. 13:49
Linje 242:		Linje 242:
	I 1709 fekk kyrkja ein ny ''messehakel'' av raud fløyel med kross av gullgaluner. Ei opplysning om mellomfôr, lese som «teel» eller «trel», er usikker. Det kan vera denne messehakelen som framleis finst i kyrkja. Messehakelen har hovudstoff i glest voven raud plysj på lys botn og ein kross av smal, applikert metallknipling. Mangelfullt dokumentert.		I 1709 fekk kyrkja ein ny ''messehakel'' av raud fløyel med kross av gullgaluner. Ei opplysning om mellomfôr, lese som «teel» eller «trel», er usikker. Det kan vera denne messehakelen som framleis finst i kyrkja. Messehakelen har hovudstoff i glest voven raud plysj på lys botn og ein kross av smal, applikert metallknipling. Mangelfullt dokumentert.

	==={{~~Åpen~~\|Lysstell}}===		==={{Lukket\|Lysstell}}===

	Teksten under avsnittet Lysstell vert berre vist for innlogga brukarar.		Teksten under avsnittet Lysstell vert berre vist for innlogga brukarar.

Kambestad: /* Lysstell */

2012-11-12T11:48:25Z

Lysstell

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. nov. 2012 kl. 11:48
Linje 242:		Linje 242:
	I 1709 fekk kyrkja ein ny ''messehakel'' av raud fløyel med kross av gullgaluner. Ei opplysning om mellomfôr, lese som «teel» eller «trel», er usikker. Det kan vera denne messehakelen som framleis finst i kyrkja. Messehakelen har hovudstoff i glest voven raud plysj på lys botn og ein kross av smal, applikert metallknipling. Mangelfullt dokumentert.		I 1709 fekk kyrkja ein ny ''messehakel'' av raud fløyel med kross av gullgaluner. Ei opplysning om mellomfôr, lese som «teel» eller «trel», er usikker. Det kan vera denne messehakelen som framleis finst i kyrkja. Messehakelen har hovudstoff i glest voven raud plysj på lys botn og ein kross av smal, applikert metallknipling. Mangelfullt dokumentert.

	=== Lysstell ===		==={{Åpen\|Lysstell}}===

	Teksten under avsnittet Lysstell vert berre vist for innlogga brukarar.		Teksten under avsnittet Lysstell vert berre vist for innlogga brukarar.

Kambestad: /* Rituelle kar */

2012-11-12T11:48:02Z

Rituelle kar

← Eldre sideversjon		Sideversjonen fra 12. nov. 2012 kl. 11:48
Linje 230:		Linje 230:
	Den andre kneleskammelen er nyare og i ubehandla tre, oversida er trekt med skai som er festa med kraftig saum rundt øvre kant. Begge langsider har innrissa doble X-ar frå topp til botn.		Den andre kneleskammelen er nyare og i ubehandla tre, oversida er trekt med skai som er festa med kraftig saum rundt øvre kant. Begge langsider har innrissa doble X-ar frå topp til botn.

	=== Rituelle kar ===		==={{Lukket\|Rituelle kar}}===
	Teksten under avsnittet Rituelle kar vert berre vist for innlogga brukarar.		Teksten under avsnittet Rituelle kar vert berre vist for innlogga brukarar.